Anh Khoa có đủ giấy tờ chứng minh nguồn tiền: bán một căn hộ ở Hà Nội, hợp đồng ghi đúng giá, thuế đã nộp. Nhưng hồ sơ EB-5 của anh vẫn bị hỏi thêm. Tiền bán nhà về tài khoản của vợ, chuyển qua tài khoản của anh, một phần gửi tiết kiệm rồi rút, sau đó nhờ em gái đang ở Mỹ chuyển tiếp cho dự án. Mỗi bước đều có lý do, nhưng ghép lại thành một đường đi gãy khúc mà người xét phải ghép từng mảnh. Chứng minh tiền hợp pháp mới là một nửa; nửa còn lại là chứng minh chính số tiền đó đã đi tới dự án.
- EB-5 yêu cầu truy được đường đi của vốn từ nguồn hợp pháp tới doanh nghiệp nhận đầu tư; khái niệm này thường gọi là "path of funds".
- Mỗi bước chuyển cần chứng từ ở cả hai đầu: sao kê tài khoản đi, sao kê tài khoản đến, điện chuyển tiền.
- Chuyển tiền ra nước ngoài từ Việt Nam phải qua ngân hàng được phép, theo mục đích hợp lệ.
- Tiền đi qua tài khoản người thứ ba, tiền mặt, hoặc tài sản số là các điểm đứt chuỗi thường gặp.
Một đường đi lý tưởng trông thế nào
Đường đi dễ đọc nhất là đường thẳng: tiền bán nhà vào tài khoản của người đứng đơn tại một ngân hàng Việt Nam; nằm yên đó, không trộn với khoản khác; được đổi sang ngoại tệ tại chính ngân hàng đó; chuyển bằng điện chuyển tiền quốc tế tới tài khoản ký quỹ hoặc tài khoản của dự án, hoặc tài khoản nhận của chính phủ với chương trình quyên góp. Mỗi điểm dừng có một tờ sao kê. Mỗi lần chuyển có một bản điện chuyển tiền SWIFT ghi người gửi, người nhận, số tiền, ngày.
Không phải hồ sơ nào cũng thẳng được như vậy. Nhưng mỗi khúc gãy thêm vào là một khúc phải giải trình bằng giấy tờ.
Các điểm làm đứt chuỗi
- Tài khoản người thứ ba: tiền đi qua tài khoản người thân, bạn bè, công ty không phải của người đứng đơn. Mỗi tài khoản trung gian cần sao kê và giải thích, và nếu người đó ở nước ngoài, việc chuyển còn chạm vào quy định ngoại hối Việt Nam.
- Tiền mặt ở giữa: rút ra rồi nộp lại, dù cùng số tiền, khiến sao kê không còn nối liền.
- Trộn tiền: tiền bán nhà đổ vào tài khoản đang có nhiều khoản khác, rồi chuyển đi một phần — khó chứng minh phần nào là tiền bán nhà.
- Đổi ngoại tệ ngoài ngân hàng: không có chứng từ hợp lệ, và vi phạm quy định quản lý ngoại hối.
- Tài sản số: chuyển qua tiền mã hoá rồi rút ra ở nước ngoài — gần như mọi cơ quan di trú coi đây là cờ đỏ.
Vợ chồng và tài khoản chung
Ca của anh Khoa — tiền về tài khoản vợ rồi sang tài khoản chồng — rất phổ biến, và giải quyết được. Cần giấy đăng ký kết hôn, chứng minh tài sản chung, và thường một văn bản của người phối ngẫu đồng ý dùng khoản đó cho hồ sơ. Điều quan trọng là mỗi bước chuyển giữa hai tài khoản có sao kê ở cả hai đầu. Tốt hơn hết: trước khi bán tài sản, quyết định tiền sẽ về tài khoản nào và để nó ở đó.
Đi qua người thân ở nước ngoài
Đây là khúc gãy gây rắc rối nhất trong ví dụ trên. Khi em gái anh Khoa chuyển tiền tới dự án, về mặt giấy tờ người gửi là em gái. Hồ sơ phải chứng minh tiền trong tài khoản em gái là tiền của anh Khoa — tức là phải chứng minh anh đã chuyển tiền ra cho em gái, theo mục đích nào, có hợp lệ theo quy định ngoại hối Việt Nam hay không. Một vấn đề vốn đơn giản trở thành hai vấn đề. Nếu có thể, tiền nên đi thẳng từ tài khoản người đứng đơn tới tài khoản nhận.
Tài khoản ký quỹ và tài khoản nhận
Nhiều dự án EB-5 dùng tài khoản ký quỹ tại một ngân hàng Mỹ, giữ vốn cho tới khi hồ sơ I-526E được nộp hoặc được duyệt, tuỳ điều khoản. Các chương trình quốc tịch Caribe như Grenada hay Dominica có tài khoản nhận chính thức của chính phủ cho khoản quyên góp. Thị thực vàng Hy Lạp thường đòi chuyển tiền mua nhà qua tài khoản ngân hàng tại Hy Lạp đứng tên người mua. Trước khi chuyển, hãy xác nhận số tài khoản nhận trực tiếp với ngân hàng hoặc cơ quan nhận, không chỉ qua email — lừa đảo đổi số tài khoản trong email là kiểu lừa đã xảy ra với các giao dịch lớn.
Giữ chứng từ như thế nào
Ngay từ ngày bán tài sản hay rút tiết kiệm, lập một tệp riêng: mỗi bước chuyển tiền, chứng từ đi, chứng từ đến, ngày, số tiền, tỷ giá. Xin ngân hàng bản sao điện chuyển tiền có xác nhận. Lưu sao kê đầy đủ chứ không chỉ trang có giao dịch, vì người xét muốn thấy số dư trước và sau. Khi hồ sơ cần dịch, tệp này giúp người dịch và luật sư làm việc nhanh hơn nhiều.
Bài EB-5 tiêu chuẩn và quốc tịch Grenada trên AIDinhCu.com ghi điều kiện từng chương trình; cố vấn tại trang chủ giúp chọn chương trình trước khi lên kế hoạch chuyển tiền. Thủ tục chuyển tiền ra nước ngoài ở Việt Nam do ngân hàng thương mại hướng dẫn theo quy định của Ngân hàng Nhà nước; hỏi ngân hàng trước khi bắt đầu.
Chuyển nhiều lần nhỏ có tốt hơn một lần lớn không?
Không. Một lần chuyển rõ ràng có chứng từ đầy đủ dễ đọc hơn nhiều lần nhỏ. Chia nhỏ khoản chuyển không có lý do còn có thể khiến ngân hàng chú ý theo quy định phòng chống rửa tiền.
Phí và chênh lệch tỷ giá làm số tiền đến ít hơn số tiền đi thì sao?
Bình thường. Chứng từ ngân hàng ghi rõ phí và tỷ giá giải thích được phần chênh. Cần dự trù để số tiền đến dự án vẫn đạt mức tối thiểu.
Có được chuyển từ tài khoản công ty của mình không?
Tiền của công ty là tài sản của công ty, không phải của cá nhân. Thường phải chứng minh tiền đã được chia hoặc rút hợp pháp về cá nhân trước, với chứng từ và thuế tương ứng.
Cần giữ chứng từ trong bao lâu?
Ít nhất tới khi hoàn tất toàn bộ quy trình định cư, kể cả các bước sau như gỡ điều kiện thẻ xanh EB-5. Giữ lâu hơn không có hại.
