Ông bà Thành có ba căn nhà và muốn cho con gái út một khoản để đầu tư định cư, vì con đang học ở Mỹ. Cả nhà nghĩ đơn giản: ông bà chuyển tiền cho con, con dùng tiền đó nộp hồ sơ EB-5. Luật sư nói đây là đường đi được — với điều kiện ông bà cũng phải nộp hồ sơ nguồn tiền của chính mình, gần đầy đủ như người đứng đơn. Đây là nguyên tắc chung ở hầu hết chương trình định cư và quốc tịch đầu tư. Khoản tặng cho không cắt đứt câu hỏi "tiền từ đâu"; nó chỉ chuyển câu hỏi sang người cho.
- Tiền tặng cho được nhiều chương trình chấp nhận nếu chứng minh được ba điều: việc tặng là thật, quan hệ giữa hai bên, và nguồn tiền hợp pháp của người tặng.
- Ở Việt Nam, tặng cho hoặc thừa kế bất động sản giữa vợ chồng, cha mẹ và con, ông bà và cháu, anh chị em ruột được miễn thuế thu nhập cá nhân.
- Thừa kế có văn bản khai nhận di sản là nguồn tiền rõ ràng hơn tặng cho, vì có thủ tục pháp lý đi kèm.
- Khoản tặng cho xuất hiện ngay trước khi nộp hồ sơ sẽ được xem kỹ hơn.
Ba điều phải chứng minh
Thứ nhất, việc tặng là thật: có văn bản tặng cho, tốt nhất là hợp đồng tặng cho có công chứng với tài sản lớn, hoặc thư tặng cho ghi rõ số tiền, ngày, mục đích, và rằng đây không phải khoản vay. Thứ hai, quan hệ giữa hai bên: giấy khai sinh, giấy đăng ký kết hôn, giấy tờ hộ tịch nối người tặng với người nhận. Thứ ba, nguồn tiền của người tặng: ông bà Thành có tiền đó từ đâu — bán nhà, lương hưu, kinh doanh — với đủ giấy tờ như thể chính ông bà đứng đơn.
Với EB-5, Sở Di trú và Nhập tịch Mỹ (USCIS) xét khoản tặng cho theo cách này. Với các chương trình Caribe như St Kitts và Nevis hay Antigua và Barbuda, công ty thẩm định cũng có thể kiểm tra lý lịch của người tặng, nhất là khi khoản tặng lớn.
Người cho trở thành một phần hồ sơ
Điều này có hệ quả thực tế. Người tặng phải đồng ý cung cấp sao kê, giấy tờ tài sản, đôi khi cả lý lịch. Nếu người tặng có vấn đề — đang bị điều tra, có tên trong một danh sách hạn chế, là người có chức vụ chính trị — vấn đề đó đi theo khoản tiền vào hồ sơ. Gia đình nên hỏi thẳng nhau trước khi chọn đường này: người cho có sẵn sàng và có đủ giấy tờ không.
Thừa kế: thủ tục làm sẵn chứng cứ
Tiền thừa kế thường dễ chứng minh hơn tặng cho, vì đi kèm thủ tục pháp lý: giấy chứng tử, di chúc nếu có, văn bản khai nhận hoặc thoả thuận phân chia di sản có công chứng, tờ khai thuế hoặc giấy tờ miễn thuế với bất động sản. Câu hỏi còn lại là người để lại di sản đã tạo ra tài sản thế nào — với tài sản là nhà đất có sổ đứng tên người đã mất, phần này thường đơn giản.
Ca phức tạp: di sản chưa chia, nhiều người thừa kế, hoặc tài sản là vàng và tiền mặt cất giữ. Khi đó, phần của người đứng đơn cần được xác định bằng văn bản có công chứng mà mọi người thừa kế cùng ký.
Thời điểm tặng và hình thức tặng
Khoản tặng xuất hiện vài tuần trước khi nộp hồ sơ không bị cấm, nhưng sẽ bị hỏi kỹ. Một khoản tặng có văn bản rõ ràng, chuyển khoản qua ngân hàng từ tài khoản người tặng sang tài khoản người nhận, có ghi nội dung, là hình thức dễ đọc nhất. Đưa tiền mặt hoặc vàng rồi người nhận tự nộp vào ngân hàng làm mất dấu vết từ người tặng.
Với tặng cho bất động sản, thủ tục sang tên tại cơ quan đăng ký đất đai và miễn thuế thu nhập cá nhân giữa người thân trực hệ tạo sẵn một chuỗi giấy tờ — con nhận nhà rồi bán, tiền bán là nguồn tiền của chính con, với đầu mua là hợp đồng tặng cho.
Đừng nhầm tặng cho với vay
Có gia đình viết thư tặng cho nhưng thực ra con sẽ trả lại sau. Nếu khoản tiền là vay, nó phải được khai là vay, với hợp đồng vay và các điều kiện tương ứng. Ghi là tặng trong khi thực chất là vay là khai sai trong hồ sơ di trú. Một số chương trình xét vốn vay khác hẳn vốn tặng, và hậu quả của việc khai sai nặng hơn nhiều so với việc giải trình một khoản vay.
Gia đình nên chuẩn bị gì
- Văn bản tặng cho hoặc khai nhận di sản có công chứng.
- Giấy tờ hộ tịch chứng minh quan hệ, đã được dịch và hợp pháp hoá khi chương trình yêu cầu.
- Hồ sơ nguồn tiền đầy đủ của người tặng hoặc người để lại di sản.
- Chứng từ chuyển tiền qua ngân hàng từ người tặng sang người nhận.
Mục tiêu định cư vì con trên AIDinhCu.com thường gặp đúng tình huống cha mẹ tặng tiền cho con; cố vấn tại trang chủ giúp chọn chương trình theo mục tiêu đó. Cách xét tiền tặng cho khác nhau giữa các nước; luật sư di trú của chương trình định chọn là người xác nhận giấy tờ cuối cùng.
Người tặng có phải ký gì cho cơ quan di trú không?
Thường cần thư hoặc hợp đồng tặng cho có chữ ký, kèm giấy tờ nhân thân và hồ sơ nguồn tiền. Một số chương trình yêu cầu bản khai có công chứng của người tặng.
Anh chị em tặng tiền có được không?
Thường được, với cùng ba điều kiện: chứng minh việc tặng, quan hệ và nguồn tiền của người tặng. Khoản tặng từ người không có quan hệ gia đình bị xem kỹ hơn nhiều.
Tặng tiền mặt có phải nộp thuế ở Việt Nam không?
Quy định thuế thu nhập cá nhân về quà tặng áp dụng chủ yếu cho một số loại tài sản như bất động sản, chứng khoán, phần vốn; với từng trường hợp nên hỏi cơ quan thuế hoặc luật sư thuế.
Người tặng đã mất trước khi nộp hồ sơ thì sao?
Khoản tiền đã tặng hợp lệ vẫn là của người nhận. Hồ sơ vẫn cần chứng minh nguồn tiền của người tặng bằng giấy tờ còn lưu; nếu chưa tặng xong thì khoản đó chuyển thành vấn đề thừa kế.