Người Việt là một trong những cộng đồng nước ngoài lớn nhất ở Nhật Bản, và nhiều người từng đi lên từ du học, thực tập kỹ năng, rồi mở quán ăn, công ty du lịch, cửa hàng thực phẩm. Con đường mở công ty để có tư cách lưu trú Quản lý kinh doanh (経営・管理, thường gọi Business Manager) từng có ngưỡng vào thấp: 5 triệu yên vốn và một văn phòng. Ngày 16/10/2025, Nhật Bản sửa quy định và nâng ngưỡng lên gấp sáu lần, kèm một loạt điều kiện phải đáp ứng cùng lúc. Ai đang tính đường này với số liệu cũ phải làm lại kế hoạch.
- Từ 16/10/2025: vốn tối thiểu 30 triệu yên (trước là 5 triệu yên hoặc thuê hai nhân viên).
- Bắt buộc có ít nhất một nhân viên toàn thời gian đủ điều kiện, như công dân Nhật hoặc người thường trú.
- Người nộp hoặc nhân viên toàn thời gian phải có tiếng Nhật tương đương trình độ N2.
- Người nộp cần ba năm kinh nghiệm quản lý hoặc bằng cấp liên quan; kế hoạch kinh doanh phải được chuyên gia xác nhận.
Đây không phải chương trình đầu tư định cư
Cần nói rõ ngay: Nhật Bản không có chương trình "đầu tư lấy thẻ" kiểu thị thực vàng. Quản lý kinh doanh là một tư cách lưu trú cho người trực tiếp điều hành doanh nghiệp tại Nhật. Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú Nhật Bản xét xem doanh nghiệp có thật, có hoạt động liên tục, có khả năng tồn tại hay không. Vốn chỉ là điều kiện cần.
Vì vậy, đường này chỉ hợp với gia đình có người sẵn sàng sống ở Nhật và làm chủ doanh nghiệp hằng ngày. Gửi vốn rồi thuê người quản lý thay, còn mình ở Việt Nam, không phải là cách diện này vận hành.
Năm điều kiện mới, phải đủ cùng lúc
Trước đây, quy định cho phép chọn một trong hai: vốn 5 triệu yên hoặc thuê hai nhân viên toàn thời gian. Quy định mới bỏ kiểu "chọn một" và thay bằng các điều kiện chồng lên nhau:
- Vốn 30 triệu yên góp vào công ty.
- Ít nhất một nhân viên toàn thời gian thuộc nhóm đủ điều kiện, như công dân Nhật, người thường trú, vợ/chồng của người Nhật.
- Tiếng Nhật tương đương N2 của kỳ thi năng lực tiếng Nhật JLPT, ở người nộp hoặc nhân viên toàn thời gian.
- Kinh nghiệm hoặc bằng cấp: ba năm kinh nghiệm quản lý, hoặc bằng thạc sĩ trở lên ngành liên quan.
- Kế hoạch kinh doanh được chuyên gia như kế toán công chứng, tư vấn thuế hay chuyên viên tư vấn doanh nghiệp vừa và nhỏ xác nhận.
Văn phòng cũng phải là cơ sở kinh doanh thật, tách khỏi nhà ở. Người đang giữ tư cách này theo luật cũ có thời gian chuyển tiếp để đáp ứng điều kiện mới khi gia hạn — thời hạn cụ thể nên hỏi luật sư hành chính (gyoseishoshi) tại Nhật.
Một ví dụ: tiệm bánh ở Osaka
Chị Thảo từng du học ở Osaka, làm việc năm năm cho một chuỗi nhà hàng và có tiếng Nhật N2. Chị muốn mở tiệm bánh mì Việt. Với quy định cũ, chị chỉ cần 5 triệu yên. Với quy định mới, chị cần 30 triệu yên vốn, một nhân viên người Nhật hoặc thường trú làm toàn thời gian, kế hoạch được chuyên gia xác nhận, và chứng minh được kinh nghiệm quản lý. Chị đáp ứng điều kiện tiếng Nhật; phần kinh nghiệm phải chứng minh vai trò quản lý, không chỉ là nhân viên lâu năm.
Ngược lại, anh Quân ở Hà Nội có vốn lớn nhưng không nói tiếng Nhật, chưa từng sống ở Nhật. Anh vẫn có thể đáp ứng điều kiện ngôn ngữ thông qua nhân viên toàn thời gian, nhưng bài toán kinh doanh — một người không hiểu thị trường Nhật điều hành doanh nghiệp đủ sống với chi phí nhân sự cố định — mới là phần khó.
Vì sao Nhật siết
Trong vài năm gần đây, chính quyền Nhật lo ngại diện Quản lý kinh doanh bị dùng như cửa vào nhanh: công ty vỏ với 5 triệu yên vốn, văn phòng ảo, không doanh thu thật, chủ yếu để có tư cách lưu trú cho cả nhà. Mức 5 triệu yên cũng đã thấp hơn nhiều so với các nước phát triển có diện tương tự. Đợt sửa tháng 10/2025 vì thế không chỉ nâng vốn mà nhắm thẳng vào câu hỏi doanh nghiệp có thật hay không.
Thời hạn lưu trú và đường dài hạn
Tư cách lưu trú ban đầu thường được cấp thời hạn ngắn, và gia hạn phụ thuộc kết quả kinh doanh thật: doanh thu, nộp thuế, đóng bảo hiểm xã hội cho nhân viên và cho chính mình. Doanh nghiệp lỗ kéo dài hoặc nợ thuế là lý do phổ biến bị từ chối gia hạn.
Về lâu dài, người giữ tư cách lưu trú hợp pháp có thể xin vĩnh trú sau khoảng mười năm cư trú, trong đó có thời gian ở diện làm việc hoặc kinh doanh, hoặc sớm hơn qua hệ thống tính điểm nhân lực trình độ cao. Nhập quốc tịch Nhật đòi từ bỏ quốc tịch gốc.
Có đường nào nhẹ hơn để thử trước?
Một số địa phương như Fukuoka và Tokyo có chương trình thị thực khởi nghiệp cho phép người nước ngoài ở lại một thời gian để chuẩn bị thành lập công ty trước khi đáp ứng đủ điều kiện. Đây là cách thử thị trường trước khi cam kết toàn bộ vốn; điều kiện tuỳ từng địa phương.
Cố vấn trên AIDinhCu.com chỉ đưa Nhật Bản lên khi gia đình chọn mục tiêu kinh doanh và sẵn sàng sống tại chỗ. Trang Quản lý kinh doanh Nhật Bản có tóm lược. Đối chiếu điều kiện với Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú Nhật Bản và nhờ luật sư hành chính tại Nhật trước khi góp vốn.
Vốn 5 triệu yên còn dùng được không?
Không với hồ sơ mới từ 16/10/2025. Mức tối thiểu hiện là 30 triệu yên, kèm điều kiện nhân viên, tiếng Nhật, kinh nghiệm và kế hoạch được xác nhận.
Không biết tiếng Nhật có xin được không?
Điều kiện tiếng Nhật N2 có thể do người nộp hoặc nhân viên toàn thời gian đáp ứng. Tuy vậy, người không nói tiếng Nhật sẽ gặp khó trong điều hành và chứng minh doanh nghiệp hoạt động thật.
Đang giữ tư cách Quản lý kinh doanh theo luật cũ thì sao?
Có thời gian chuyển tiếp để đáp ứng điều kiện mới khi gia hạn. Nên làm việc với luật sư hành chính để lên lộ trình bổ sung vốn và nhân sự sớm.
Diện này có dẫn tới vĩnh trú không?
Có thể, nếu cư trú hợp pháp đủ lâu và doanh nghiệp, thuế, bảo hiểm đều minh bạch. Thời gian thông thường khoảng mười năm, ngắn hơn với người đạt điểm nhân lực trình độ cao.
