Tây Ban Nha là nước lớn đầu tiên ở Tây Âu bỏ hẳn thị thực vàng, không chỉ bỏ một nhánh. Luật Tổ chức 1/2025 xoá các điều khoản về cư trú cho nhà đầu tư trong luật hỗ trợ doanh nhân năm 2013, và từ ngày 3/4/2025 không còn nhận hồ sơ mới. Với người Việt, câu hỏi chia làm hai: ai đã có thẻ thì có mất không, và ai chưa có thì còn đường nào để sống ở Tây Ban Nha.
- Thị thực vàng ra đời năm 2013, mức phổ biến nhất là mua bất động sản từ 500.000 euro.
- Luật Tổ chức 1/2025 chấm dứt chương trình; hồ sơ mới không còn được nhận từ 3/4/2025.
- Thẻ đang có hiệu lực vẫn gia hạn được theo điều kiện cũ.
- Các diện thay thế đều đòi hỏi sống thật tại Tây Ban Nha.
Vì sao Madrid đóng cửa
Chính phủ Tây Ban Nha đưa ra lý do nhà ở: giá thuê ở Madrid, Barcelona, Málaga, quần đảo Balearic tăng mạnh, và phần lớn thị thực vàng được cấp qua mua nhà ở chính những nơi này. Về con số, thị thực vàng chỉ chiếm một phần nhỏ giao dịch nhà đất, nhưng nó là biểu tượng chính trị dễ nhắm tới. Đây cũng là xu hướng chung của Liên minh châu Âu: Bồ Đào Nha bỏ nhánh nhà đất, Hy Lạp nâng giá theo vùng, Ireland đóng chương trình nhà đầu tư năm 2023.
Bài học cho gia đình đang cân nhắc chương trình ở bất kỳ nước nào: chương trình có thể đóng, và chuyện ai được giữ quyền phụ thuộc vào điều khoản chuyển tiếp của luật đóng nó.
Người đang giữ thẻ: giữ được, nhưng giữ đúng điều kiện
Điều khoản chuyển tiếp cho phép thẻ đã cấp tiếp tục được gia hạn, và hồ sơ đã nộp trước thời điểm chấm dứt được xét theo luật cũ. Muốn gia hạn, người giữ thẻ phải chứng minh vẫn duy trì khoản đầu tư ban đầu — với nhánh bất động sản là vẫn sở hữu căn nhà với giá trị đầu tư đủ mức — cùng các điều kiện chung như bảo hiểm y tế, lý lịch sạch.
Anh Long mua một căn hộ ở Valencia năm 2022 và có thẻ thị thực vàng cho cả nhà. Nếu anh bán căn hộ để mua căn khác, việc gia hạn sẽ phụ thuộc vào chuyện căn mới có đáp ứng điều kiện và việc chuyển đổi được ghi nhận thế nào — một câu hỏi phải hỏi luật sư Tây Ban Nha trước khi ký bán, vì khi đã mất cơ sở thì không còn chương trình mới nào để nộp lại.
Thời gian giữ thẻ thị thực vàng cũng có thể được tính vào thời gian cư trú dài hạn nếu người giữ thẻ thật sự sống ở Tây Ban Nha. Ai chỉ giữ thẻ từ xa thì không tích luỹ được gì cho thường trú.
Người mới: bốn đường còn lại, đều đòi sống thật
Cư trú không lao động (residencia no lucrativa) dành cho người có thu nhập thụ động hoặc tiền tiết kiệm đủ sống mà không làm việc tại Tây Ban Nha. Mức thu nhập yêu cầu tính theo một chỉ số chính thức của nhà nước, cộng thêm cho mỗi người phụ thuộc. Người giữ thẻ không được làm việc tại Tây Ban Nha và phải sống ở đó phần lớn thời gian trong năm. Đây là đường gần nhất với "định cư bằng tài sản" còn lại.
Thị thực du mục số, theo Luật Khởi nghiệp năm 2022, dành cho người làm việc từ xa cho công ty hoặc khách hàng ở nước ngoài. Hợp với người trẻ làm công nghệ, tư vấn, thiết kế có thu nhập ổn định.
Cư trú doanh nhân dành cho người mở doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, cần đánh giá thuận lợi từ ENISA (Doanh nghiệp Quốc gia về Đổi mới). Không phải mở quán ăn là được; dự án phải có tính đổi mới.
Diện lao động có tay nghề cao qua hợp đồng với doanh nghiệp tại Tây Ban Nha. Đường này không dùng vốn, nhưng phụ thuộc vào chuyên môn của người đi.
Quốc tịch Tây Ban Nha: mười năm với người Việt
Luật Dân sự Tây Ban Nha đòi mười năm cư trú hợp pháp liên tục để nhập tịch với hầu hết người nước ngoài. Thời gian rút ngắn còn hai năm chỉ dành cho công dân các nước Mỹ Latinh, Philippines, Bồ Đào Nha và một số nhóm khác có quan hệ lịch sử — người Việt không thuộc nhóm này. Người nhập tịch còn phải thi tiếng Tây Ban Nha và hiểu biết hiến pháp, văn hoá. Tây Ban Nha nói chung cũng không chấp nhận giữ quốc tịch gốc với người Việt khi nhập tịch.
Tóm lại, với người mới, Tây Ban Nha là đích sống, không còn là đích "giữ thẻ dự phòng". Ai cần thẻ dự phòng nên nhìn sang các nước còn chương trình mở như Hy Lạp, Hungary hay Malta.
Chọn theo mục tiêu, không theo tên nước
Cố vấn trên AIDinhCu.com đã đánh dấu thị thực vàng Tây Ban Nha là chương trình đóng, và đưa diện cư trú không lao động lên khi gia đình chọn mục tiêu nghỉ hưu hoặc sống ở châu Âu. Mức thu nhập yêu cầu thay đổi theo chỉ số hằng năm; hãy đối chiếu với lãnh sự quán Tây Ban Nha và Bộ Hoà nhập, An sinh xã hội và Di cư trước khi nộp.
Đã có thẻ thị thực vàng Tây Ban Nha thì có bị thu hồi không?
Không bị thu hồi vì luật mới. Thẻ đang có hiệu lực vẫn gia hạn được nếu người giữ thẻ duy trì khoản đầu tư và các điều kiện như trước.
Mua nhà 500.000 euro ở Tây Ban Nha bây giờ có được thẻ không?
Không. Từ 3/4/2025, mua nhà không còn là căn cứ để xin cư trú nhà đầu tư. Mua nhà vẫn hợp pháp nhưng không kèm quyền cư trú.
Diện cư trú không lao động có cho phép làm việc không?
Không được làm việc tại Tây Ban Nha. Người giữ thẻ sống bằng thu nhập thụ động hoặc tiền tiết kiệm và phải cư trú tại Tây Ban Nha phần lớn thời gian trong năm.
Người Việt cần bao lâu để nhập quốc tịch Tây Ban Nha?
Thông thường mười năm cư trú hợp pháp liên tục, kèm bài thi tiếng Tây Ban Nha và kiến thức hiến pháp, văn hoá. Mức rút ngắn hai năm không áp dụng cho công dân Việt Nam.
