Anh Minh nộp hồ sơ định cư khi con trai 20 tuổi, đang du học ở Úc. Hai năm sau, khi hồ sơ được duyệt, con đã 22. Con có còn trong hồ sơ không? Câu trả lời tuỳ vào ba thứ: mốc tuổi của chương trình, ngày nào được dùng để tính tuổi, và con có chứng minh được mình còn phụ thuộc hay không. Đây là chỗ hồ sơ gia đình Việt hay gãy nhất, vì nhiều nhà chọn đi khi con đã học xong phổ thông — đúng lúc con chạm mốc.
- Thổ Nhĩ Kỳ và Hồng Kông: con phụ thuộc dưới 18 tuổi.
- Mỹ (EB-5, E-2) và thị thực vàng Hy Lạp: dưới 21 tuổi; Mỹ còn đòi con chưa kết hôn.
- UAE: con trai tới 25 tuổi, con gái chưa lập gia đình không giới hạn tuổi.
- Các nước Caribe, Malta, Bồ Đào Nha: nhận con lớn hơn nếu chứng minh còn phụ thuộc, thường kèm điều kiện đang đi học và chưa kết hôn.
Mốc tuổi không giống nhau, và không chỉ là con số
Mỗi chương trình đặt một ranh giới. Thổ Nhĩ Kỳ dừng ở 18: con vừa tròn 18 phải tự nộp như một người đầu tư riêng. Mỹ và Hy Lạp dừng ở 21. UAE cho con trai tới 25 tuổi, và từ đợt đổi quy định năm 2022, con gái chưa chồng đi kèm không giới hạn tuổi. Nhóm Caribe — Grenada, St Kitts và Nevis, Dominica, Saint Lucia, Antigua và Barbuda — nhận con tới cuối độ tuổi hai mươi nếu còn phụ thuộc, với mốc cụ thể do từng CIU đặt và đã sửa nhiều lần.
Nhưng mốc tuổi chỉ là điều kiện đầu. Gần như mọi nước còn hỏi thêm: con có kết hôn chưa, có đi làm tự nuôi mình chưa, có đang đi học toàn thời gian không. Một người con 22 tuổi đã lấy vợ thường bị loại khỏi diện phụ thuộc ở mọi chương trình, kể cả nơi có mốc tuổi rộng.
Ngày nào được dùng để tính tuổi
Đây là điều ít ai hỏi. Có chương trình tính tuổi ở ngày nộp hồ sơ, có chương trình tính ở ngày duyệt hoặc ngày cấp thẻ. Với hồ sơ kéo dài vài năm, chênh lệch này quyết định con có đi được hay không.
Mỹ có cơ chế riêng tên là Đạo luật Bảo vệ Tình trạng Trẻ em (CSPA). Với EB-5, tuổi của con được tính bằng tuổi thật ở ngày visa sẵn có theo Bản tin thị thực, trừ đi khoảng thời gian đơn I-526 hoặc I-526E nằm chờ xét ở USCIS. Nếu kết quả dưới 21, con vẫn là người phụ thuộc, nhưng phải tiến hành thủ tục xin visa hoặc điều chỉnh tình trạng trong thời hạn luật cho phép. Vì thời gian chờ xét được trừ ra, nộp sớm luôn có lợi cho con sắp chạm mốc.
Các chương trình châu Âu và Caribe không có cơ chế giống CSPA. Con sắp qua mốc thì cách an toàn nhất là nộp càng sớm càng tốt và hỏi rõ cơ quan xét hồ sơ ngày tính tuổi là ngày nào.
Chứng minh phụ thuộc: giấy tờ thật sự cần
Với con trên 18 tuổi, "phụ thuộc" phải có giấy tờ. Bộ thường gặp gồm:
- Xác nhận đang học toàn thời gian từ trường, ghi rõ khoá học và thời gian dự kiến tốt nghiệp.
- Bằng chứng cha mẹ chi trả: chuyển khoản học phí, sinh hoạt phí từ tài khoản cha mẹ.
- Xác nhận độc thân theo mẫu của Việt Nam, hợp pháp hoá nếu nước nhận yêu cầu.
- Bản cam kết của cha mẹ về việc nuôi dưỡng, thường phải công chứng.
Con đang đi làm bán thời gian khi du học thường vẫn được chấp nhận nếu thu nhập nhỏ và học phí vẫn do cha mẹ trả. Con đã đi làm toàn thời gian, có hợp đồng lao động, gần như chắc chắn không còn là người phụ thuộc.
Khi con đã qua mốc: ba lối ra
Thứ nhất, chọn chương trình có mốc rộng hơn. Gia đình có con 23 tuổi đang học thạc sĩ sẽ thấy Hy Lạp và Mỹ không giữ được con, trong khi một chương trình Caribe hoặc UAE còn giữ được.
Thứ hai, cho con nộp riêng như người chính. Với EB-5, một người con trưởng thành có thể là nhà đầu tư riêng với khoản vốn riêng, và nguồn tiền đó có thể là tiền cha mẹ tặng — miễn là chứng minh được nguồn gốc. Cách này tốn gấp đôi vốn nhưng con có thẻ xanh riêng.
Thứ ba, đi trước rồi bảo lãnh sau. Ở Mỹ, người thường trú bảo lãnh được con trên 21 tuổi chưa kết hôn theo diện ưu tiên gia đình, nhưng thời gian chờ cho người Việt ở diện này tính bằng nhiều năm. Đây là lối ra chậm nhất và thường chỉ hợp khi không còn lựa chọn khác.
Chuyện con kết hôn giữa chừng
Trong lúc hồ sơ đang chờ, con lập gia đình là sự kiện làm mất diện phụ thuộc ở hầu hết chương trình. Với Mỹ, con của nhà đầu tư EB-5 kết hôn trước khi được cấp visa sẽ mất quyền đi kèm. Gia đình nên nói thẳng chuyện này với con trước khi nộp: một đám cưới sớm vài tháng có thể đổi hẳn kế hoạch.
Đặt mốc tuổi vào kế hoạch ngay từ đầu
Khi nhập thông tin vào cố vấn AIDinhCu, hãy ghi tuổi của từng con ở thời điểm dự kiến được duyệt, không phải tuổi hôm nay. Trang mục tiêu định cư vì con gom các chương trình theo độ tuổi con, và trang EB-5 vùng ưu tiên nói thêm về thời gian chờ. Mốc tuổi và cách tính có thể thay đổi; hãy đối chiếu với USCIS, CIU của từng đảo hoặc cơ quan di trú châu Âu trước khi nộp.
Con 20 tuổi nộp EB-5 hôm nay, lúc được duyệt đã 23 thì sao?
Theo CSPA, tuổi của con được trừ đi thời gian đơn I-526E nằm chờ USCIS xét. Nếu sau khi trừ còn dưới 21, con vẫn đi kèm được; nếu không, con phải đi diện khác. Cần luật sư di trú tính cụ thể theo ngày.
Con đang đi làm thêm khi du học có bị loại không?
Thường không, nếu đó là việc làm thêm nhỏ và cha mẹ vẫn trả học phí, sinh hoạt phí. Cần giữ sao kê chuyển tiền từ cha mẹ để chứng minh.
Con trên 18 tuổi đi kèm quốc tịch Thổ Nhĩ Kỳ được không?
Không theo diện phụ thuộc. Con từ 18 tuổi phải tự đứng tên một khoản đầu tư đủ mức, tức là một hồ sơ riêng.
Con gái đã ngoài 25 có đi theo thị thực vàng UAE được không?
Theo quy định đổi năm 2022, con gái chưa lập gia đình được người giữ thị thực vàng bảo lãnh không giới hạn tuổi. Con trai thì tới 25 tuổi.
