Gia đình nào hỏi "mua nhà ở Ý có được định cư không" sẽ nhận câu trả lời ngắn: không. Ý chưa bao giờ có thị thực vàng qua bất động sản. Thứ Ý có là thị thực nhà đầu tư, ra đời năm 2017, nhắm tới người mang vốn vào nền kinh tế Ý và sống ở đó. Nếu mục tiêu là một tấm thẻ cất trong két để dự phòng, đây không phải chương trình đúng. Nếu mục tiêu là chuyển đến Milan, Florence hay Bologna làm ăn thật, nó đáng xem kỹ.
- Bốn nhánh: 2 triệu euro trái phiếu chính phủ Ý; 500.000 euro vào công ty Ý; 250.000 euro vào công ty khởi nghiệp sáng tạo; 1 triệu euro tài trợ dự án công ích.
- Không có nhánh bất động sản.
- Hồ sơ xin giấy chấp thuận (nulla osta) trực tuyến, xét bởi một ủy ban liên bộ, rồi mới xin thị thực ở lãnh sự quán Ý.
- Giấy phép cư trú ban đầu hai năm, gia hạn ba năm nếu khoản đầu tư được duy trì.
Bốn nhánh vốn, bốn kiểu nhà đầu tư
Trái phiếu chính phủ 2 triệu euro là nhánh thụ động nhất: mua trái phiếu và giữ ít nhất hai năm. Tiền nằm ở tài sản an toàn tương đối, nhưng mức vốn cao và lãi trái phiếu phải đặt cạnh chi phí cơ hội.
500.000 euro vào một công ty Ý — công ty cổ phần hoặc trách nhiệm hữu hạn đang hoạt động, đăng ký tại Ý. Nhánh này hợp với người muốn tham gia một doanh nghiệp có sẵn, ví dụ mua cổ phần một công ty nhập khẩu thực phẩm châu Á.
250.000 euro vào công ty khởi nghiệp sáng tạo — loại công ty đăng ký trong mục riêng của Sổ đăng ký Doanh nghiệp Ý với tiêu chí về đổi mới công nghệ. Đây là mức vào thấp nhất, cũng là nhánh rủi ro nhất: phần lớn công ty khởi nghiệp không sống qua vài năm đầu.
1 triệu euro tài trợ cho dự án công ích về văn hoá, giáo dục, nghiên cứu khoa học, quản lý di cư hay bảo tồn di sản. Tiền cho đi, không thu hồi.
Quy trình: chấp thuận trước, đầu tư sau
Điểm hay của chương trình Ý là gia đình không phải chuyển tiền trước khi biết mình có được chấp thuận. Hồ sơ nộp trực tuyến lên nền tảng do Bộ Doanh nghiệp và Made in Italy vận hành, gồm chứng minh có đủ tiền, nguồn gốc hợp pháp, cam kết đầu tư và chứng minh đủ sống. Một ủy ban liên bộ xem xét và cấp giấy chấp thuận. Có giấy này, nhà đầu tư xin thị thực tại lãnh sự quán Ý, nhập cảnh, rồi thực hiện khoản đầu tư trong thời hạn luật định sau khi đến.
Thứ tự này giảm rủi ro cho nhà đầu tư, nhưng cũng có nghĩa hồ sơ chứng minh tài chính phải sẵn sàng ngay từ đầu, và kế hoạch đầu tư phải cụ thể — đặc biệt với nhánh công ty và khởi nghiệp, ủy ban muốn thấy doanh nghiệp thật.
"Sống thật" nghĩa là gì
Giấy phép cư trú nhà đầu tư của Ý tuân theo quy tắc chung về giấy phép cư trú: người giữ thẻ phải sống ở Ý, không vắng mặt quá lâu, và phải đăng ký cư trú tại chính quyền địa phương. Khi gia hạn, cơ quan cảnh sát di trú (Questura) xem cả khoản đầu tư còn duy trì hay không lẫn việc người đó có thật sự cư trú hay không.
Đây là khác biệt lớn nhất so với Hy Lạp hay Bồ Đào Nha. Chị Hoa ở Đà Nẵng muốn có thẻ châu Âu nhưng vẫn điều hành chuỗi nhà hàng ở Việt Nam — Ý không hợp với chị. Anh Bảo, kỹ sư phần mềm đã có kinh nghiệm khởi nghiệp, muốn cùng vợ chuyển hẳn sang Milan và góp vốn vào một công ty công nghệ tài chính — Ý là ứng viên rất mạnh.
Thuế: hai mặt của việc sống ở Ý
Sống thật ở Ý thường kéo theo trở thành người cư trú thuế Ý, chịu thuế trên thu nhập toàn cầu với biểu thuế lũy tiến cao. Đổi lại, Ý có chế độ thuế khoán cho người có thu nhập lớn mới chuyển cư trú đến: một khoản thuế cố định mỗi năm thay cho thuế trên thu nhập phát sinh ở nước ngoài. Mức khoán này đã được nâng gần đây cho người mới đến, nên gia đình cần kiểm mức hiện hành và tính xem có lợi hay không theo cơ cấu thu nhập của mình. Đây là việc của cố vấn thuế Ý, không phải của người bán dịch vụ định cư.
Đường lên quốc tịch
Người ngoài Liên minh châu Âu thường cần mười năm cư trú hợp pháp liên tục tại Ý để xin nhập tịch, kèm chứng chỉ tiếng Ý. Thời gian xét hồ sơ nhập tịch cũng dài. Quốc tịch Ý vì thế là đích xa; giá trị gần hơn của chương trình là quyền sống, làm ăn và cho con học trong một nền kinh tế lớn của châu Âu.
Cố vấn trên AIDinhCu.com cộng điểm cho Ý khi gia đình chọn mục tiêu kinh doanh và sẵn sàng sống tại chỗ, và trừ điểm khi mục tiêu là dự phòng. Trang thị thực nhà đầu tư Ý có tóm lược. Mức vốn, danh mục nhánh và chế độ thuế nên được đối chiếu với cổng chính thức của chính phủ Ý và luật sư, cố vấn thuế tại Ý.
Mua biệt thự ở Ý có được cấp thẻ cư trú không?
Không. Ý không có nhánh bất động sản trong thị thực nhà đầu tư. Mua nhà là quyền tài sản, không tạo ra quyền cư trú.
Có phải chuyển tiền trước khi được chấp thuận không?
Không. Nhà đầu tư chứng minh có tiền và cam kết đầu tư để xin giấy chấp thuận, xin thị thực, rồi mới thực hiện khoản đầu tư sau khi đến Ý trong thời hạn quy định.
Có giữ thẻ được khi vẫn sống chủ yếu ở Việt Nam không?
Rủi ro cao. Giấy phép cư trú của Ý gắn với việc cư trú thật, và khi gia hạn, cơ quan chức năng xem xét cả sự hiện diện của người giữ thẻ.
Vợ con có đi theo được không?
Được, theo diện đoàn tụ gia đình gắn với người có giấy phép nhà đầu tư. Điều kiện về chỗ ở và thu nhập áp dụng theo quy định chung của Ý.