Gia đình anh Tuấn nhận thẻ xanh EB-5 ở sân bay Los Angeles, mừng như vừa về đích. Thật ra đó mới là nửa đường. Tấm thẻ đầu tiên là thẻ xanh có điều kiện, chỉ có hạn hai năm. Muốn đổi sang thẻ mười năm, anh phải nộp hồ sơ I-829 cho USCIS và chứng minh lại những gì đã hứa lúc đầu tư. Nếu không nộp, tình trạng thường trú của cả nhà tự chấm dứt. Hai năm trôi rất nhanh khi cả nhà còn đang lo nhà, lo trường cho con.
- Thẻ xanh EB-5 ban đầu là thẻ có điều kiện, hạn hai năm tính từ ngày được thường trú.
- Mẫu I-829 nộp trong khung 90 ngày ngay trước ngày tròn hai năm của thẻ có điều kiện.
- Giấy biên nhận I-829 gia hạn tình trạng thường trú trong lúc chờ, dùng kèm thẻ cũ để đi lại và làm việc.
- Thời gian giữ thẻ có điều kiện được tính vào năm năm thường trú cần có để xin quốc tịch Mỹ.
I-829 phải chứng minh ba điều
Hồ sơ gỡ điều kiện không xét lại toàn bộ hồ sơ ban đầu. Nó hỏi ba câu: nhà đầu tư đã thật sự bỏ đủ vốn như kế hoạch, đã giữ vốn trong đầu tư theo thời hạn luật yêu cầu, và dự án đã tạo hoặc sẽ tạo trong thời gian hợp lý đủ mười việc làm cho mỗi nhà đầu tư. Đạo luật Cải cách và Liêm chính EB-5 năm 2022 làm rõ thời gian giữ vốn tối thiểu là hai năm.
Phần lớn tài liệu về vốn và việc làm do trung tâm vùng cung cấp: báo cáo tiến độ, báo cáo chi tiêu, báo cáo kinh tế cập nhật. Nhà đầu tư không tự làm phần này, nhưng phải chủ động đòi. Trung tâm vùng làm việc với hàng trăm nhà đầu tư; ai hỏi sớm thì có tài liệu sớm.
Khung 90 ngày: sớm cũng sai, trễ còn sai hơn
I-829 chỉ được nộp trong 90 ngày cuối trước ngày tròn hai năm ghi trên thẻ. Nộp sớm hơn, USCIS trả lại hồ sơ. Nộp trễ mà không có lý do chính đáng được chấp nhận, tình trạng thường trú có điều kiện chấm dứt và cả nhà có thể bị đưa ra thủ tục trục xuất. Hãy ghi ngày bắt đầu khung 90 ngày vào lịch ngay hôm nhận thẻ, và nhắc luật sư từ trước đó vài tháng.
Sau khi nộp, gia đình nhận giấy biên nhận có nội dung gia hạn tình trạng thường trú. Thời gian xét I-829 thường kéo dài hơn nhiều so với hai năm của thẻ; giấy biên nhận kèm thẻ cũ là thứ dùng để đi làm, đi lại và tái nhập cảnh. Giữ bản gốc cẩn thận, mang theo mỗi lần ra nước ngoài.
Những gì phải giữ từ ngày đầu
Nhiều thứ USCIS có thể hỏi ở bước I-829 phát sinh từ trước khi gia đình sang Mỹ. Một thư mục riêng, bản giấy lẫn bản số, nên có:
- Toàn bộ chứng từ chuyển tiền: lệnh chuyển ở ngân hàng Việt Nam, xác nhận nhận tiền của tài khoản dự án, hợp đồng đăng ký mua.
- Báo cáo định kỳ của dự án mà trung tâm vùng gửi, kể cả thư báo chậm tiến độ.
- Mẫu Schedule K-1 nếu khoản đầu tư là phần vốn trong một công ty hợp danh — tài liệu này vừa liên quan thuế, vừa cho thấy nhà đầu tư vẫn là thành viên.
- Tờ khai thuế thu nhập Mỹ của từng năm sau khi có thẻ.
- Lịch sử địa chỉ và lịch xuất nhập cảnh: hợp đồng thuê nhà, trường học của con, các chuyến về Việt Nam.
- Thư từ của USCIS: thông báo thay đổi địa chỉ, giấy tờ hẹn lấy sinh trắc.
Cái bẫy thuế và cái bẫy "về Việt Nam lâu"
Có thẻ xanh nghĩa là gia đình là người cư trú thuế của Mỹ, khai thuế trên thu nhập toàn cầu. Một số người vẫn sống chủ yếu ở Việt Nam để lo kinh doanh, khai thuế Mỹ dưới dạng người không cư trú cho nhẹ. Đó là tín hiệu nguy hiểm: tự khai mình không cư trú ở Mỹ có thể bị xem là từ bỏ thường trú. Tương tự, ở ngoài nước Mỹ quá lâu trong hai năm điều kiện làm câu hỏi "Mỹ có còn là nơi sống chính" trở nên khó trả lời. Thẻ xanh EB-5 vẫn là thẻ xanh: quyền đi kèm nghĩa vụ sống thật.
Khi gia đình thay đổi giữa chừng
Nếu vợ chồng ly hôn trong hai năm điều kiện, người phụ thuộc không còn được nộp chung với nhà đầu tư và phải nộp I-829 riêng; luật có cơ chế cho trường hợp này, nhưng cần luật sư xử lý từ sớm. Con đã có thẻ có điều kiện cùng cha mẹ thì vẫn được gỡ điều kiện dù đã qua 21 tuổi, vì tuổi được tính ở bước nhận thẻ chứ không phải ở bước I-829. Nếu nhà đầu tư không may qua đời, vợ chồng và con vẫn có đường tiếp tục hồ sơ.
Khi dự án trục trặc
Nếu dự án chậm tiến độ hoặc thiếu việc làm, I-829 có thể bị yêu cầu bổ sung hoặc bị từ chối. Bị từ chối không chấm dứt ngay mọi thứ: gia đình có quyền được thẩm phán di trú xem lại trong thủ tục trục xuất. Đây là lý do chọn dự án có dư địa việc làm rộng ngay từ đầu quan trọng hơn mọi lời hứa. Nếu dự án trả vốn sớm trước khi nhà đầu tư gỡ điều kiện, vốn thường được tái đầu tư; hãy giữ toàn bộ thông báo về việc này.
Kiểm lại trước khi đi đường dài
Trước khi chọn EB-5, cố vấn trên AIDinhCu.com giúp đặt EB-5 vùng ưu tiên cạnh các lựa chọn khác và nói rõ yêu cầu phải lấy Mỹ làm nơi sống chính — điều gia đình nào định "có thẻ rồi về Việt Nam làm ăn" cần nghe sớm. Xem thêm mục tiêu định cư Mỹ. Mẫu đơn, phí và hướng dẫn nộp I-829 thay đổi theo thời gian; hãy lấy bản hiện hành trên trang USCIS và nhờ luật sư di trú Mỹ có giấy phép rà hồ sơ.
Nộp I-829 trễ một tuần có sao không?
Có thể nghiêm trọng. Tình trạng thường trú có điều kiện tự chấm dứt khi hết hạn mà không nộp. USCIS có thể nhận hồ sơ nộp trễ nếu có lý do chính đáng và giải thích bằng văn bản, nhưng không nên trông vào điều đó.
Đang chờ I-829 có về Việt Nam được không?
Được, khi mang theo thẻ xanh cũ và giấy biên nhận I-829 còn hiệu lực. Nhưng tránh ở ngoài nước Mỹ quá lâu, vì điều đó làm yếu lập luận Mỹ là nơi sống chính.
Con đã qua 21 tuổi có phải nộp I-829 riêng không?
Con nhận thẻ có điều kiện cùng cha mẹ thường được ghi trong hồ sơ chung của nhà đầu tư. Nếu con không được ghi trong hồ sơ chung, ví dụ vì nhận thẻ vào thời điểm khác, con phải nộp riêng. Luật sư sẽ xác định theo từng trường hợp.
Có phải nộp lại giấy tờ nguồn tiền ở bước I-829 không?
Trọng tâm của I-829 là vốn đã bỏ, vốn được giữ và việc làm, không phải nguồn tiền. Tuy vậy USCIS có thể hỏi bất cứ điều gì liên quan, nên hãy giữ nguyên bộ hồ sơ nguồn tiền đã nộp ở bước đầu.
